C45 to podstawowa stal węglowa jakościowa wg PN-EN 10083-2 (dawny polski odpowiednik: 45). Zawartość węgla 0,42–0,50%, manganu 0,50–0,80%. Używana do produkcji wałów, osi, kół zębatych, trzpieni i śrub o podwyższonej wytrzymałości — zwłaszcza po ulepszeniu cieplnym. Nie służy do konstrukcji spawanych (za wysoki węgiel).
Skład chemiczny C45
| Pierwiastek | Zakres [%] |
|---|---|
| Węgiel (C) | 0,42–0,50 |
| Mangan (Mn) | 0,50–0,80 |
| Krzem (Si) | ≤ 0,40 |
| Fosfor (P) | ≤ 0,045 |
| Siarka (S) | ≤ 0,045 |
| Chrom (Cr) | ≤ 0,40 |
| Nikiel (Ni) | ≤ 0,40 |
| Molibden (Mo) | ≤ 0,10 |
Właściwości mechaniczne
Właściwości C45 zmieniają się radykalnie w zależności od stanu obróbki cieplnej. Dostawa standardowa to stan walcowany (zmiękczony), ale użyteczne właściwości uzyskuje się po ulepszaniu cieplnym (hartowanie + odpuszczanie).
| Stan | Rm [MPa] | Re [MPa] | Twardość HB |
|---|---|---|---|
| Walcowany (dostawa) | 650–800 | min. 370 | 180–230 |
| Normalizowany | 630–770 | min. 370 | 170–210 |
| Ulepszony cieplnie | 800–950 | min. 580 | 220–270 |
| Hartowany (+ odpuszczony niskotemperaturowo) | 1 200–1 400 | min. 900 | 50–58 HRC |
Obróbka cieplna C45
C45 to klasyczna stal „do ulepszania cieplnego” — czyli procesu łączącego hartowanie z odpuszczaniem wysokotemperaturowym (550–650 °C). Uzyskuje się strukturę sorbitu — kompromis między wysoką wytrzymałością a dobrą udarnością. Typowe parametry:
- Hartowanie: 820–860 °C + chłodzenie w oleju lub wodzie
- Odpuszczanie wysokotemperaturowe: 550–660 °C
- Głębokość zahartowania: do 20–25 mm przy chłodzeniu w wodzie
Dla elementów powyżej 50 mm średnicy lepszym wyborem jest stop 42CrMo4 — ma lepszą hartowność w głębi przekroju.
Zastosowania C45
- Wały i osie średnie — do średnicy 50 mm
- Trzpienie maszynowe — prasy, młoty
- Śruby o podwyższonej wytrzymałości — klasy 8.8 i wyższe
- Koła zębate przekładni małych — moduł do 4, nawęglanie na powierzchni
- Elementy maszyn rolniczych — orki, brony, kultywatory
- Narzędzia rolnicze i ogrodnicze — łopaty, motyki, widły
Dostępność C45 w Hurtstali
C45 prowadzimy głównie w postaci prętów:
- Pręty okrągłe gładkie ⌀ 10–200 mm, długość 6 m. Skok co 2–5 mm.
- Pręty kwadratowe i płaskowniki — do elementów prasowanych i kutych
- Blacha C45 grubości 5–100 mm, format 1 500 × 3 000 mm (na zamówienie)
Dostawa z atestem hutniczym 3.1 wg EN 10204, z pełną analizą składu chemicznego. Masę konkretnego pręta C45 policzysz w kalkulatorze wagi stali (gęstość 7 850 kg/m³).
Czy można spawać C45?
Teoretycznie tak, praktycznie nie warto. Zawartość węgla 0,45% sprawia, że strefa wpływu ciepła (HAZ) ma tendencję do hartowania — powstają twarde, kruche struktury martenzytyczne, które pękają. Spawanie C45 wymaga bardzo wolnego podgrzewania do 250–350 °C, materiałów dodatkowych o niskim węglu i wolnego chłodzenia. Dla konstrukcji spawanych znacznie lepiej użyć S235JR, S355J2 lub stali niskowęglowej.
Jaka jest różnica między C45 a 1.0503?
To ten sam gatunek. 1.0503 to oznaczenie liczbowe wg PN-EN 10027-2, C45 to oznaczenie symbolowe wg PN-EN 10027-1. W obrocie handlowym używa się obu — 1.0503 na dokumentach hutniczych, C45 w dokumentacji konstrukcyjnej.
Ile kosztuje pręt C45?
Cena prętów okrągłych C45 w 2025 r.: 6,00–8,50 zł/kg netto, zależnie od średnicy i długości cięcia. Pręty poniżej ⌀ 40 mm są droższe w przeliczeniu na kilogram (więcej pracy walcowniczej). Cięcie na wymiar doliczane osobno (40–80 zł za komplet pocięć).
C45 czy 42CrMo4 — co wybrać na wał?
Zależy od średnicy i obciążenia. C45 dobrze sprawdza się w wałach do ⌀ 50 mm — po ulepszeniu cieplnym daje Rm 800–950 MPa. Dla większych średnic (⌀ 60–150 mm) przewagę ma 42CrMo4, którego chrom i molibden zapewniają hartowność w głębi przekroju. C45 na grubych wałach ma twardy naskórek, ale miękki rdzeń — co dla obciążeń zmęczeniowych jest ryzykowne.