Stal nierdzewna — AISI 304, 316L, kwasoodporna i żaroodporna

Stal nierdzewna to nazwa handlowa grupy stopów żelaza z chromem (minimum 10,5%), odpornych na korozję dzięki samoistnej warstwie pasywnej na powierzchni. W polskim obrocie stanowi około 8% wolumenu hurtowego, ale jest segmentem premium — cena tony jest 3–5 razy wyższa niż stali konstrukcyjnej. Prowadzimy 4 główne gatunki w postaci blach, prętów, rur i profili.

Jak klasyfikujemy stale nierdzewne

Podstawową klasyfikacją jest struktura metalurgiczna — ona decyduje o właściwościach mechanicznych, magnetyzmie i tolerancji obróbki.

Typ	Skład Cr / Ni	Magnetyczna?	Przykłady
Austenityczna	Cr 17–25%, Ni 7–12%	Nie	1.4301 (304), 1.4404 (316L), 1.4571 (316Ti)
Ferrytyczna	Cr 12–27%, Ni 0–1%	Tak	1.4016 (430), 1.4512 (409)
Martenzytyczna	Cr 11–18%, Ni 0–2%, C > 0,1%	Tak	1.4021 (420), 1.4125 (440C)
Duplex	Cr 22–28%, Ni 4–7%	Częściowo	1.4462 (2205), 1.4410 (super duplex)

Około 75% polskiego obrotu nierdzewną stanowią stale austenityczne — są łatwe w obróbce, doskonale spawalne, niemagnetyczne. Martenzytyczne i ferrytyczne mają swoje nisze: pierwsze do narzędzi i wałów, drugie do drobnych elementów AGD i wyposażenia wnętrz.

1.4301 (AISI 304) — uniwersalna austenityczna

Najpopularniejszy gatunek nierdzewnej — około 60% wolumenu segmentu. Skład: 18% chromu + 10% niklu, maksymalnie 0,07% węgla. Odporna na korozję atmosferyczną, wodę wodociągową, łagodne środowiska kwasowe. Dobrze spawalna, dobrze tłoczna, wygląda estetycznie.

• Zbiorniki w przemyśle spożywczym — mleczarnie, browary, piekarnie, cukrownie
• Meble i elementy architektoniczne — balustrady, zadaszenia, witryny
• Sprzęt AGD profesjonalny — zlewy, blaty gastronomiczne, naczynia kuchenne
• Kotły CO, bojlery — do wody miękkiej i neutralnej
• Urządzenia farmaceutyczne — części nie kontaktujące się z agresywnymi substancjami

1.4404 (AISI 316L) — kwasoodporna

Skład: 17% chromu + 12% niklu + 2% molibdenu. Molibden zwiększa odporność na wżery i korozję szczelinową w chlorkach — stąd „316″ jest wybierana do wody morskiej, kwasów organicznych, rozpuszczalników. Oznaczenie „L” (low carbon, C ≤ 0,03%) oznacza ulepszoną spawalność i odporność na korozję międzykrystaliczną po spawaniu.

• Przemysł chemiczny — reaktory, wymienniki ciepła, rurociągi kwasów
• Farmacja — urządzenia w kontakcie z lekami i substancjami czynnymi
• Przemysł morski — elementy łodzi, pokładów, okuć
• Baseny i SPA — elementy w kontakcie z wodą chlorowaną
• Urządzenia medyczne — instrumenty chirurgiczne, implanty (dla implantów specjalna wersja ASTM F138)

1.4571 (AISI 316Ti) — żaroodporna

Wariant 316 stabilizowany tytanem — do pracy w podwyższonych temperaturach (do 600 °C ciągle, 800 °C krótkotrwale). Stosowana w instalacjach parowych, wymiennikach ciepła, kominach technicznych, osłonach palników przemysłowych. Tytan zapobiega wytrącaniu się węglików chromu na granicach ziaren przy wysokich temperaturach.

1.4016 (AISI 430) — ferrytyczna ekonomiczna

Stal ferrytyczna z 17% chromu, bez niklu — dzięki temu tańsza od austenitycznych o 40–50%. Odporna na korozję atmosferyczną, ale mniej niż 304 w środowiskach agresywnych. Magnetyczna, gorzej spawalna, mniej odporna na odkształcenia plastyczne. Zastosowanie: drobne elementy AGD (pralki, lodówki), wyposażenie wnętrz (uchwyty, listwy), elementy dekoracyjne.

Postacie stali nierdzewnej w magazynie

Prowadzimy stal nierdzewną w czterech głównych postaciach handlowych:

Postać	Wymiary / grubości	Gatunki od ręki
Blacha	0,5–20 mm, format 1 250 × 2 500 / 1 500 × 3 000	1.4301, 1.4404, 1.4016
Pręt okrągły	⌀ 6–200 mm, długość 6 m	1.4301, 1.4404, 1.4571
Rura	⌀ 10–200 mm, ścianki 1–5 mm	1.4301, 1.4404
Profile (kwadratowy, płaski, kątownik)	10×10 do 100×100 mm	1.4301

Powierzchnie blachy nierdzewnej

Blachę nierdzewną dostarczamy w trzech standardach powierzchniowych:

• 2B — matowa, walcowana na zimno, trawiona i wyżarzana. Najczęściej zamawiana — tańsza i praktyczniejsza od BA.
• BA (Bright Annealed) — lustrzana, bardzo gładka. Do architektury, wykończeń premium, sprzętu farmaceutycznego.
• Szlif (polerowanie mechaniczne) — różne ziarnistości szlifu (180, 220, 320, 400 grit). Na zamówienie, krótszy termin u naszego kooperanta.

Spawanie i obróbka stali nierdzewnej

Austenityczne stale nierdzewne są dobrze spawalne metodami TIG, MIG/MAG i elektrodą otuloną — ale wymagają specjalistycznych materiałów dodatkowych (druty 308L, 316L w zależności od gatunku bazowego). Po spawaniu konieczne jest pasywowanie powierzchni — chemiczne lub elektrolityczne usunięcie łusek tlenkowych, które w przeciwnym razie stają się miejscem inicjacji korozji.

Nie spawaj stali nierdzewnej tymi samymi narzędziami co stali węglowej — cząstki węgla przeniesione na powierzchnię nierdzewnej powodują „odwęglone plamy” i ogniska korozji. W warsztacie dzielimy narzędzia na oddzielne zestawy (szczotki stalowe wyłącznie do nierdzewnej).

Atest 3.1 i certyfikacja

Do każdej dostarczonej tony stali nierdzewnej załączamy atest hutniczy 3.1 wg EN 10204 — warunek konieczny dla kontraktów w przemyśle spożywczym (HACCP), farmaceutycznym (GMP) i chemicznym. Dla zastosowań ciśnieniowych wg dyrektywy PED 2014/68/UE wymagany może być atest 3.2 z odbiorem niezależnej strony trzeciej — realizujemy go na zamówienie we współpracy z TÜV Rheinland Polska.