1.4301 (AISI 304) to najpopularniejsza stal nierdzewna w polskim i światowym obrocie – stanowi około 55% wolumenu segmentu nierdzewnego. Oznaczenie symbolowe: X5CrNi18-10. To stal austenityczna z 18% chromu i 10% niklu, odporna na korozję atmosferyczną, wodę wodociągową i łagodne środowiska kwasowe. Niemagnetyczna, doskonale spawalna, estetyczna – stąd jej dominacja w przemyśle spożywczym, architekturze, meblarstwie i sprzęcie AGD.
Skład chemiczny 1.4301
| Pierwiastek | Zakres [%] |
|---|---|
| Węgiel (C) | ≤ 0,07 |
| Chrom (Cr) | 17,5–19,5 |
| Nikiel (Ni) | 8,0–10,5 |
| Mangan (Mn) | ≤ 2,0 |
| Krzem (Si) | ≤ 1,0 |
| Fosfor (P) | ≤ 0,045 |
| Siarka (S) | ≤ 0,030 |
| Azot (N) | ≤ 0,11 |
Właściwości mechaniczne
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Granica plastyczności Rp0,2 | min. 190 MPa |
| Wytrzymałość Rm | 500–700 MPa |
| Wydłużenie A5 | min. 45% |
| Twardość HB | ≤ 215 |
| Gęstość | 7,93 g/cm³ |
| Temperatura pracy ciągłej | do 400 °C |
Odporność korozyjna 1.4301
1.4301 doskonale znosi następujące warunki:
- Woda wodociągowa, miękka i twarda
- Powietrze miejskie i atmosferyczne (w tym zanieczyszczone przemysłowo)
- Produkty spożywcze – mleko, mięso, ciasto, warzywa, napoje
- Łagodne kwasy organiczne (cytrynowy, octowy rozcieńczony)
- Zasady o niskim stężeniu (NaOH do 10%)
- Alkohole, estry, węglowodory alifatyczne
1.4301 NIE jest odporna na:
- Kwas solny (HCl) – już od 1% stężenia
- Kwasy chlorowodorowe i środowiska z jonami chloru (woda morska, sól drogowa, baseny chlorowane)
- Kwas siarkowy w wysokich stężeniach
- Temperatury powyżej 400 °C przy pracy ciągłej (zmiana fazy)
Dla środowisk chlorkowych lub agresywnych kwasów wybierz 1.4404 (AISI 316L) – dodatek 2% molibdenu wielokrotnie zwiększa odporność na wżery.
Zastosowania 1.4301
- Przemysł spożywczy – zbiorniki mleczarskie, browary, wędzarnie, piekarnie, cukrownie, warzelnie
- Meble i blaty gastronomiczne – kuchnie profesjonalne, bary sałatkowe, wyposażenie restauracyjne
- Architektura – elewacje, balustrady, daszki, pergole, zadaszenia przystanków
- AGD profesjonalne – zlewy, blaty robocze, szafy chłodnicze
- Bojlery i podgrzewacze wody – dla wody miękkiej
- Elementy dekoracyjne – rurki balustradowe, słupki, listwy
Powierzchnie blachy 1.4301
| Oznaczenie | Opis | Zastosowanie |
|---|---|---|
| 2B | Matowa, walcowana na zimno + trawiona + wyżarzana | Standard – przemysł spożywczy, chemia, konstrukcja |
| BA | Lustrzana (Bright Annealed) | Architektura, farmacja, meble luksusowe |
| Szlif 220 | Szlif mechaniczny ziarnistość 220 | Meble, balustrady, elementy dekoracyjne |
| Szlif 320 | Szlif drobniejszy ziarnistość 320 | Wnętrza reprezentacyjne, sprzęt medyczny |
Dostępność 1.4301 w Hurtstali
- Blacha 2B grubości 0,5–20 mm, format 1 250 × 2 500 / 1 500 × 3 000 mm (ok. 320 ton w magazynie)
- Blacha BA grubości 0,5–3 mm, format 1 250 × 2 500 mm
- Pręty okrągłe ⌀ 6–200 mm, długość 6 m
- Rury okrągłe ⌀ 10–100 mm, ścianki 1–5 mm
- Profile (kwadratowy, płaski, kątownik) – 10×10 do 60×60 mm
Każda dostawa z atestem hutniczym 3.1 wg EN 10204 – warunek kontraktów w przemyśle spożywczym (HACCP) i farmaceutycznym (GMP). Więcej o gatunkach stali nierdzewnej na stronie Stal nierdzewna.
Czy 1.4301 to to samo co AISI 304?
Tak. 1.4301 to oznaczenie europejskie wg PN-EN 10088, AISI 304 to odpowiednik amerykański. Minimalne różnice w zakresach składu chemicznego (w praktyce pomijalne) – w obrocie handlowym używa się obu nazw zamiennie. Dla kontraktów z dokumentacją należy zwrócić uwagę na atest, który odnosi się do konkretnej normy.
Czy 1.4301 jest magnetyczna?
W stanie dostawy (wyżarzona rozpuszczalnie) – nie, nie jest magnetyczna. Ale po gięciu, walcowaniu na zimno lub odkształceniu plastycznym niewielka część austenitu przekształca się w martenzyt – pojawia się lekki magnetyzm w odkształconych obszarach. To normalne i nie wpływa na odporność korozyjną.
Ile kosztuje blacha 1.4301 w 2025 r.?
Cena blachy 1.4301 2B w 2025 r.: 18–26 zł/kg netto. Dla grubości 1 mm – około 20–22 zł/kg, dla 10 mm – 18–20 zł/kg, dla 20 mm – 20–24 zł/kg. Blacha BA jest droższa o 10–15% od 2B. Szlify mechaniczne doliczane osobno (ok. 5–8 zł/m² powierzchni).
Czy 1.4301 można spawać?
Tak, 1.4301 jest jedną z najlepiej spawalnych stali nierdzewnych. Metody: TIG (najczystsza), MIG/MAG, elektroda otulona. Materiały dodatkowe: drut 308L lub 308LSi (niższa zawartość węgla niż materiał bazowy – zapobiega korozji międzykrystalicznej). Po spawaniu konieczne pasywowanie powierzchni – mechaniczne (szlifowanie) lub chemiczne (pikle pasywne).